L’effet de l’alcool sur la performance en langues étrangères Alkoholo helpas ĉe fremdaj lingvoj

Tout le monde sait que l’alcool délie les langues. Est-ce aussi valable quand il s’agit de langues étrangères? Pour le savoir des chercheurs ont fait participer des sujets à une expérience en leur faisant boire de la bière. Alkoholo malblokas la langon. Ĉu tio validas ankaŭ por la parolado de ĵus lernita fremdlingvo, tion esploristoj volas ekscii kaj donas al siaj testpersonoj bieron. L’alcool rend les gens bavards, mais après la consommation d’une certaine quantité, la langue s’alourdit et les propos deviennent incompréhensibles. Mais quel est l’effet d’un verre de bière sur la capacité à s’exprimer dans une langue étrangère. Ĉu biero, vino aŭ brando: Alkoholo igas multajn homojn parolemaj. Tamen post konsumo de certa kvanto la lango plipeziĝas kaj tio kion oni diras fariĝas malfacile komprenebla. Kiel la alkoholo de unu glaso da biero efikas al la kapablo paroli en fremda lingvo, tion esploristoj el tri universitatoj en Liverpool, Londono kaj Maastricht kunlabore eltrovis. Ont participé à l’expérience 50 étudiants de langue maternelle allemande qui avaient appris le néerlandais depuis peu. Les participants d’un premier groupe ont consommé des boissons sans alcool et les participants d’un second groupes de la bière à raison de 460 ml pour un homme de 70kg. Ils ont ensuite été soumis à une épreuve de conversation en néerlandais. Por tio ili invitis 50 studentojn kies gepatra lingvo estas la germana kaj kiuj nur antaŭ nelonge estis lernintaj la nederlandan. La unua grupo de la testantoj ricevis antaŭ la testo bieron, dum la alia grupo ricevis senalkoholan trinkaĵon. La grandeco de la biero orientiĝis laŭ la pezo de la testanto. Viro kun pezo de 70 kilogramoj ekzemple ricevis 460 mililitrojn da kvinprocenta biero. Post kiam la partoprenantoj en la studo estis trinkintaj la koncernan trinkaĵon ili ricevis la taskon konversacii dum kelkaj minutoj en la nederlanda. Oni petis la testpersonojn dum la konversacio taksi sian propran scipovon de la fremda lingvo. Les conversations ont été enregistrées La konversacio estis sonregistrita kaj poste estis prijuĝata de denaskaj nederlandlingvuloj. Montriĝis ke tiuj kiuj antaŭe estis trinkintaj glason da biero ricevis pli bonan prijuĝon – precipe koncerne la prononcon – kompare al tiuj kiuj estis konsumintaj senalkoholan trinkaĵon. Ĉe la memprijuĝo de la parolkapablo aliflanke la alkoholo ne montris mezureblajn diferencojn inter la grupoj. La esploristoj do konstatis ke konsumo de alkoholo vere povas pozitive efiki al la kapablo paroli ĵus lernitan fremdlingvon. Ili tamen klare substrekis ke ĉe tio temis pri malgranda kvanto da alkoholo. « Ni devas esti singardaj pri la efikoj de tiuj rezultoj, ĝis ni scios pli pri tio kio kaŭzas la observitajn rezultojn. Ebla mekanismo povus esti la timoforviŝa efiko de alkoholo », klarigas psikologino el Londono kiu estis kunlaborinta en la studo. Ĝis tio tamen estos sendube pruvebla, laŭ la psikologino necesos ankoraŭ pluaj studoj. Koncerne la paroladon de Esperanto post lernado, iom da biero certe ankaŭ havos similan efikon, ĉar la malbloka efiko aperas ankaŭ ĉe parolado en la propra lingvo. Esperanto kompare kun aliaj lingvoj donas al la parolanto pli da certeco ĉar la reguloj estas multe pli klaraj ol ĉe aliaj lingvoj. Sed necesas bone kompreni la regulojn por senerare povi apliki ilin.

La konsekvencoj de la akcidento de Fukuŝimo sur la vivo de la loĝantaroj

2012-09-04_enfants-fukushima_s

Les conséquences de l’accident de Fukushima sur la vie des populations

article proposé et traduit par Michel Ahado

Introduction/ Enkonduko

Sekve la viziton kaj la prelegon en la urbo Amberieu en Bugey (Francio) de du japaninoj kiuj vivis antaŭe en Fukuŝimo kaj kiuj estis evakuitaj for de tiu areo, mi vere konsciis pri la malfeliĉo kaj senespero de tiu popolo kaj komencis rigardi videojn pri la katastrofo de Fukuŝimo, kaj, rigardante tiujn videojn mi plene konsciis ke vere la nukleaj centraloj estas abomenaĵoj.

Do, mi elektis tekston de video, en kiu japana fakesploristo prelegas . La paroloj estas tradukitaj francen kaj tiun tradukon mi esperantigis.


Fukushima Daiichi

La kronologia raporto de la katastrofo ( de Hiroaki Koide, magistro pri nuklea inĝenierio, fakulo pri sekureco kaj mastrumo de nukleaj rubaĵoj)

Saluton !

Dankon ke vi ĉeestas ĉi tie hodiaŭ por pridiskuti la katastrofon de la nuklea elektro-centralo de Fukuŝimo. Mi ŝatus komuniki miajn pripensojn pri tiu katastrofo.

En Japanio, estis 54 nukleaj reaktoroj ĉe la dato de la 11a de Marto 2011. La unua konstruita centralo estis la produktunuo 1, Tokai, kiun liveris Britio en 1966. Aliaj centraloj estis muntataj, en Tsuruga kaj Mihama en la jaro 1970. Poste, la centralo de Fukuŝimo Daiiĉi estis konstruata de GE (General Electric – Usono). Ĝi estis ekspluatata dum 40 jaroj proksimume, kiam ĝi estis trafita de la grandegaj tertremo kaj cunamo, la 11an de Marto 2011.

Baze, nuklea elektrocentralo estas instalaĵo en kiu la elektra energio estas produktita el energio liberigita per la nuklea fisio de uranio. Kiam fisio trafas uranion, fisiaj produktaĵoj amasiĝas en la kerno de la reaktoro. Ĉar tiuj fisiaj produktaĵoj estas radioaktivaj materioj, ili havas la bazan econ produkti varmon per si mem.

De kiam la cunamo kaj la tertremo trafis la centralon de Fukuŝimo daiiĉi, tiu-ĉi perdis la kapablon produkti elektron kaj la kapablon ricevi elektron de ekstere. Kaj la dizelaj help-generatoroj estis forbalaitaj de la cunamo.

Pro tiuj kialoj, la centralo ne plu havis elektron en sia eno.

Tamen, la radioaktivaj materioj amasiĝintaj en la kerno de la reaktoro pluproduktis varmon, kaj pro tio la kerno de la reaktoro estus fandiĝonta se ĝi ne estus malvarmigita. Estas ĉiam la destino de kiaj ajn nukleaj centraloj.

Por malvarmigi la kernon de la reaktoro, necesas malvarmiga akvo. Por cirkuligi tiun akvon, necesas pumpilo. Por funkciigi pumpilon, necesas elektro.

Tamen, oni perdis ĉiujn elektro-fontojn, tial la pumpiloj ne funkciis, kaj neniu kapablis alporti la necesan akvon por malvarmigi la reaktorkernojn. El la 6 reaktoroj kiuj estis ene de la centralo, nur la produkt-unuoj 1, 2, 3 estis funkciantaj. En la momento kiam tiuj unuoj estis produktantaj teruran varmon, cunamo kaj tertremo trafis ilin, kaj eĉ se la aŭtomata halto de la nuklea fisio funkciis, la eligo mem de la varmo per la radioaktivaj materioj ne estis haltigebla ; Oni nomas tion  » postrestanta varmo  ».

Ĉio tio estigis la fandiĝon de la reaktorkernoj en la produktunuoj 1, 2, 3.

Nun, mi ŝatus ke vi imagvidu la kernon de nuklea reaktoro kiu konsistas el ceramiko – ceramiko kaj uranio sintritaj – Tio ĉi similas al tetasoj aŭ al pladoj kiujn vi ĉiuj uzas hejme.

Ili diris ke tio iĝis tro varma kaj ke tio fandiĝis. Tamen, la ordinaraj homoj ne kapablas fandi tasojn kaj pladojn. Tio estas malfacile imagebla. Tiu urania ceramiko ne fandiĝas je Temperaturo de malpli ol 2800° Celsius. Sed ĝi fandiĝis. Estis 100 tunoj da ceramiko sintrita en la reaktorkerno, kaj tio fandiĝis.

La parto entenanta la reaktorkernon estas ŝtala kaldrono nomata  » altprema reaktora ujo ». La ŝtalo fandiĝas je 1400°C – 1500°Celsius. La urania ceramiko, kiu fandiĝis, falis sur la fundon de tiu ŝtala ujo. Ĝi rapide trairis la fundon de tiu altprema reaktora ujo. La fandiĝinta kerno falis poste sur la fundon de la ŝtalbetona ujego, kiu retenadas la radioaktivajn aĵojn kaj estas la lasta protekt-remparo.

Tamen la ŝtalbetona ujego plurompiĝis ĉe multaj lokoj, iom post iom, kaj ne plenumis sian rolon de remparo, kaj la radioaktivaj aĵoj komencis eliri en la medion.

En la sama momento, la hidrogeno, kiu kreiĝis kiam la reaktorkerno fandiĝis, estigis eksplodon, kiu forblovis la konstruaĵon mem.

Mi opinias, ke la radioaktiva materio, Cezio* 137 estis la plej danĝera el tiuj disĵetitaj per la atombombo de Hiroŝimo. La kvanto de Cezio 137, disĵetita en atmosferon per la produktunuoj 1, 2, 3 estis 168oble pli ol tiu de la atombombo de Hiroŝimo, laŭ la raporto de la japana registaro al la AIEA, ( internacia organizo kiu promocias la nuklean energion.)

Miaflanke, mi opinias ke tio estas subtaksado, kaj ke 2 aŭ 3 oble tiu valoro, t.e. 400 ĝis 500 oble pli ol la kvanto de Cezio 137 de la atombombo de Hiroŝimo, estis jam disĵetita en la atmosferon.

En la sama tempo, la radioaktivaj materioj, kiuj solviĝis en akvo, fluis en la grundon, kaj poste en la oceanon. Mi opinias, ke la sama kvanto kiel tiu, kiu iris en atmosferon, fluis en oceanon.

Mi pensas ke vi ĉiuj, ĉi tie, scias ke Japanio havas nordhemisferan mezvarman klimaton. En tiu areo, la okcidentaj ventoj blovas de okcidento al oriento.. La centralo de Fukuŝimo Daiiĉi situas sur la Pacifika bordo en la regiono de Tohoku, kaj en oriento estas nur maro.

Kiam la vento blovas de okcidento, la preskaŭ tuto de la radioaktivaj materioj elĵetitaj de la centralo de Fukuŝimo iras al oriento, super la Pacifika Oceano. Tamen, ĉar tio estas vento, iafoje, ĝi blovas de oriento, iafoje de Sudo aŭ de Nordo. Pro tio, la regionoj Tohoku kaj Kanto en Japanio estis treege poluitaj per la radioaktivaĵoj.

La homoj kiuj vivis ene de la areo je 1000 km2 (mil kilometroj alta du) ĉirkaŭ la nuklea centralo de Fukuŝimo estis devige evakuataj de la Japana registaro. Pli ol 100 000 homoj forlasis siajn denaskajn urbojn, domojn, najbarojn, kaj vivas kiel ekzilitoj. Kaj, se la japanaj leĝoj estus strikte aplikataj, la areoj kie la grundo estas poluita je pli ol 40 000 Bq /m2 (kvardek mil Bekereloj por unu metro alt 2), devus esti oficiale nomataj  »areoj kontrolataj ». Tamen, la areoj poluitaj konsistigis 20 000 km2-ojn, kio signifas ke vasta areo en la regionoj Tohoku kaj Kanto devus esti evakuitaj.

Fronte tian realaĵon, la japana registaro decidis ke ĝi ne kapablus helpi la homojn en tiuj poluitaj regionoj, kaj ke tiuj homoj estus forlasitaj tie. Ĝis nun, 10 milionoj proksimume estis lasitaj en areoj normale kontrolendaj kaj ricevas ĉiutage senĉesan radiadon.

Poste, vi povus demandi ĉu la katastrofo de Fukuŝimo finiĝis, sed tio ne estas realo.

La 15an de Marto, okazis eksplodo en la konstruaĵo de la reaktoro 4, kiu situas flanke de la reaktoroj 1, 2, 3 . Mirinde tiu numero 4 ne estis funkcianta dum la katastrofa momento de la 11a de Marto. Ĉar tiu reaktoro 4 ne estis funkcianta, ĉiuj brulaĵ-tsangoj kiuj estis antaŭe en la reaktoro, estis jam enmetitaj en la baseno de la eluzitaj brulaĵoj.

Estis 548 karburelementoj antaŭe en la kerno, sed la apuda baseno enhavas 1331 elementoj de karburaĵo, t.e. 2,5 oble ol la nombro de la elementoj, kiuj estas ordinare en la reaktorkerno. Nuntempe ili estas funde de la baseno de la eluzitaj karburaĵoj, kaj senĉese elĵetas radiadon.

Mi opinias, ke ĉi tiu karburaĵo en la fundo de la baseno enhavas la samvaloron da cezio-137 de pli ol 10.000 atombomboj de Hiroŝimo.

La konstruaĵo de la nuklea reaktoro, detruita de la eksplodo, estas malfermita al la medio, eĉ hodiaŭ, kaj sekundaraj tertremoj okazas preskaŭ ĉiutage apud la nuklea centralo de Fukuŝimo.Se alia grava tertremo okazus, la konstruaĵo de la reaktoro suferus plian damaĝon, kaj se la eluzita karburaĵo falus, estus neeble malvarmigi ĝin. Mi timas, ke multe pli da radioaktiva materio ol liberigita ĝis nun estus forpelata en la medion.

TEPCO kompreneble konscias pri la danĝero kaj daŭre laboras por forigi la eluzitan brulaĵon de la baseno kaj meti ĝin en pli sekuran lokon kiel eble plej frue, sed TEPCO opinias, ke ĝi bezonos kelkajn monatojn, probable ĝis la fino de ĉi tiu jaro, antaŭ ol komenci forigi tiun brulaĵon. Mi esperas, ke ne okazos tertremo antaŭ kaj dum tiu laboro.

Eĉ se ne okazos tertremo kaj eĉ se ili povos komenci la transmetadon, estos malfacile labori. Mi ne certas, ke ili vere kapablos forigi la 1.331 eluzitajn brulaĵerojn en sekura maniero. Mi opinias, ke multaj aliaj laboristoj ricevos radiadon dum la procezo.

La japana registaro permesis la nuklean opcion por la elektra energio, sed ĉi tiu opcio metas grandegan ŝarĝon sur la nacio, ĵetas la homojn, kiuj vivas ĉirkaŭ la nuklea centralo, en profundan malesperon, kaj devigas multajn laboristojn engaĝiĝi en senespera lukto por ĉesigi la katastrofon.

Sed bedaŭrinde mi ne povas retroiri en la tempo. Mi devas vivi en poluita mondo. Mi esperas, ke mi povos helpi por ĉesigi la katastrofon kiel eble plej frue, kaj malpliigi la nombron de homoj eksponataj al radiado, precipe infanoj.

Tamen, de longa tempo Japanio uzas nuklean energion. Homoj en la politika kaj ekonomia sferoj pludiras ke Japanio ne postvivus se nuklea elektroproduktado ĉesus. Tamen, eĉ la grafikaj donitaĵoj de la japana registaro mem klare montras, ke se Japanio forigus ĉiujn siajn nukleajn centralojn, estus neniu problemo por provizi elektron.

Mi esperas ke ĉiuj nukleaj centraloj estos malpermesitaj en Japanio kiel eble plej frue. Mi opinias, ke la politikistoj, la ekonomikistoj kaj la gvidantoj de Japanio strebos por konscii pri la detrua eco de la nuklea energio, kaj gvidos la nacion kiel bonaj gvidantoj por forigi ĉiujn nukleajn centralojn.

Kaj ankaŭ vi ĉiuj venintaj ĉi tien el la tuta mondo, devos venki viajn proprajn defiojn en viaj respektivaj landoj kaj ni bezonas viajn strebojn, por ke simila aŭ pli granda tragedio ne okazu.

Multan dankon!

Cezio* estas mola metalo.

Similaĵoj kun Bugey

1/ La centralo Bugey aĝas 40 jarojn, tial la komponantoj estas eluzitaj. 2/ La ebla rompiĝo de la baraĵo Vouglans okazigus riveran cunamon. 3/ En la reaktoro, ĉirkaŭ la uraniaj kaj ceramikaj pasteloj, estas zirkonio, kiu ĥemie reagas kun la alttemperatura akvo kaj estigas hidrogenon kiu emas eksplodi. 4/ kiel en Fukuŝimo, la dungitaro de Bugey ne estas sufiĉe sperta (kompetenta) por regi la stiradon kaj regi eblan akcidenton . 5/ la ritmo taga-nokta de la laboro lacigas. 6/ La stiraj teamanoj estas ankaŭ fajrbrigatistoj (lacaj fajrbrigadistoj.) 7/ okazas tertremoj: tertremo 3,5 ĉe la dato 06/02/2019. 8/ en la reaktoro 3, oni uzas la karburaĵon  »Mox » , tre danĝera en kiu estas iom da plutonio produktita en la franca fabriko  »Melox » .

Fukushima Daïchi: rapport chronologique sur une catastrophe

Hiroaki Koide

Master en génie nucléaire Professeur adjoint à l’Institut de Recherche de l’Université de Kyoto Expert en sécurité & gestion des déchets nucléaires

Bonjour à tous.

Merci de vous réunir aujourd’hui pour discuter de la catastrophe de la centrale nucléaire de Fukushima Daiichi. J’aimerais vous communiquer quelques-unes de mes réflexions sur cette catastrophe.
Au Japon, il y avait 54 réacteurs nucléaires à la date du 11 mars 2011. La première centrale électrique du Japon a été l’unité 1 de Tokai, qui a été fournie par le Royaume-Uni en 1966. D’autres centrales nucléaires ont été installées, à Tsuruga et Mihama en 1970. Puis la centrale nucléaire de Fukushima Daiichi a été fournie par GE [General Electric] aux États-Unis. Elle avait été exploitée pendant près de 40 ans quand elle a été frappée par l’énorme séisme et le tsunami, le 11 mars 2011.

Fondamentalement, une centrale nucléaire est une installation dans laquelle l’énergie électrique est produite à partir de l’énergie libérée par la fission nucléaire de l’uranium. Lorsque l’uranium subit une fission, des produits de fission s’accumulent dans le cœur du réacteur nucléaire. Parce que ces produits de fission sont des matériaux radioactifs, ils ont la propriété fondamentale de produire de la chaleur par eux-mêmes.

Après que la centrale nucléaire de Fukushima Daiichi a été frappée par le tsunami et le tremblement de terre le 11 mars, elle a perdu sa capacité à produire de l’électricité et à recevoir de l’électricité de l’extérieur.

Et les générateurs diesel d’urgence ont été emportés par le tsunami.

La centrale a été forcée à être dans une situation où elle ne disposait plus d’électricité en interne.  Toutefois, les matières radioactives accumulées dans le cœur du réacteur ont continué à générer de la chaleur, et par conséquent, le cœur du réacteur allait fondre s’il n’était pas refroidi. C’est essentiellement le sort de toute centrale nucléaire. Afin de refroidir le cœur d’un réacteur, il faut de l’eau de refroidissement. Afin de faire circuler l’eau de refroidissement, il faut une pompe.

Afin de faire fonctionner une pompe, il doit y avoir de l’électricité.

Cependant, toutes les sources électriques avaient été perdues et les pompes ne fonctionnaient pas, et personne ne pouvait apporter de l’eau pour refroidir les cœurs des réacteurs.

Sur un total de 6 réacteurs nucléaires qui existaient au sein de la centrale de Fukushima, seules les unités 1, 2 et 3 étaient en service. Au moment où ces unités 1, 2 et 3 produisaient une chaleur féroce, elles ont été frappées par le séisme et le tsunami, et même si l’arrêt automatique de la réaction de fission nucléaire a fonctionné, le dégagement de chaleur par les matières radioactives elles-mêmes n’a pu être stoppé ; c’est ce que nous appelons « la chaleur résiduelle ».

Tout cela a conduit à la fusion des cœurs des réacteurs dans les unités 1 à 3. Maintenant, je voudrais que vous visualisiez le cœur d’un réacteur nucléaire qui est constitué d’une céramique – céramique et uranium frittés. C’est semblable aux tasses à thé et aux plats que vous utilisez tous à la maison.

Ils disent que c’est devenu trop chaud et que cela a fondu. Maintenant, les gens ordinaires ne peuvent pas faire fondre des tasses et des plats. C’est difficile à imaginer. La céramique à base d’uranium ne fond pas à moins que la température ne dépasse 2800 ° Celsius. Mais elle a fondu. Il y avait environ 100 tonnes  de céramique à l’uranium fritté  dans le cœur du réacteur nucléaire, et ça a fondu. La partie contenant le cœur du réacteur est une cocotte-minute en acier que l’on appelle « cuve sous pression du réacteur ».  L’acier fond à 1400 ° – 1500 ° Celsius. La céramique à l’uranium fritté qui avait dépassé 2800 ° Celsius est tombée sur le fond de cette cocotte-minute. Elle a rapidement traversé le fond de la cuve sous pression. Le cœur fondu du réacteur est ensuite tombé sur le sol de l’enceinte de confinement du réacteur, qui confine la radioactivité et est le dernier rempart de protection.

Cependant, la cuve du réacteur a continué à céder à différents endroits, l’un après l’autre. D’où la perte du rempart de protection qui assure le confinement des radiations. La radioactivité a commencé à être libérée dans l’environnement. Au même moment, l’hydrogène qui a été généré lorsque le cœur du réacteur a fondu a provoqué une explosion, qui a soufflé le bâtiment lui-même.

Je pense que la matière radioactive césium 137 était la plus dangereuse de celles  dispersées par la bombe atomique de Hiroshima . La quantité de césium 137, qui a été libérée dans l’atmosphère par les unités 1 à 3 était de 168 fois celle de la bombe atomique de Hiroshima, selon le rapport du gouvernement Japonais à l’AIEA, une organisation internationale qui promeut l’énergie nucléaire.

Je pense pour ma part que c’est probablement une sous-estimation, et que deux ou trois fois ce montant, soit 400 à 500 fois la quantité de césium 137 de la bombe atomique de Hiroshima a déjà été dispersée dans l’atmosphère.

Dans le même temps, les matières radioactives qui ont été dissoutes dans l’eau ont coulé dans le sol, puis sont arrivées dans l’océan. Je crois que presque la même quantité de matières radioactives rejetées dans l’air a probablement coulé dans l’océan. Je pense que vous tous ici présents ce jour savez que le Japon appartient à la zone appelée zone tempérée de l’hémisphère Nord. Dans cette zone, les vents d’Ouest soufflent d’Ouest en Est. La centrale nucléaire de Fukushima est située sur la côte du Pacifique dans la région du Tohoku, et à l’Est, il n’y a que la mer. Lorsque le vent souffle de l’Ouest, la quasi-totalité des matières radioactives rejetées par la centrale de Fukushima Daiichi partent vers l’Est, au-dessus de l’Océan Pacifique. Cependant, parce que c’est un vent, parfois il souffle à l’Est et par moments c’est un vent du Sud ou un vent du Nord. Pour cette raison, les régions du Tohoku et du Kanto au Japon ont été extrêmement contaminées par les radiations.

Les gens qui vivaient au sein d’une zone d’environ 1 000 kilomètres carrés (390 miles carrés) autour de la centrale nucléaire de Fukushima Daiichi ont été forcés d’évacuer par le gouvernement Japonais. Plus de 100 000 personnes ont perdu leurs villes natales, leurs maisons, leurs voisins, et vivent en exil. Et, si les lois du Japon avaient été strictement observées, les zones où le sol est contaminé à plus de 40 000 Bq par mètre carré seraient désignées comme étant des zones contrôlées. Cependant, les zones contaminées allaient jusqu’à 20 000 kilomètres carrés (7 700 miles carrés), ce qui signifie qu’une vaste zone dans les régions du Tohoku et du Kanto aurait dû être évacuée.  

Face à une telle réalité, le gouvernement Japonais a décidé qu’il ne serait jamais en mesure d’aider les gens dans ces zones contaminées, et que les gens seraient abandonnés et laissés là. A ce jour, environ 10 millions de personnes ont été laissées dans des zones qui auraient dû être désignées comme zones contrôlées, et elles sont exposées quotidiennement à une radioactivité continuelle. Ensuite, vous pourriez demander si la catastrophe de Fukushima a pris fin, mais ce n’est pas le cas. Le 15 mars 2011, il y a eu une explosion dans le bâtiment du réacteur n° 4, qui était situé juste à côté des réacteurs n ° 1, 2 et 3 et était hors service au moment de la catastrophe du 11 mars. Parce que le réacteur n° 4 n’était pas en exploitation, toutes les barres de combustible qui avaient été dans le cœur du réacteur avaient été transférées dans la piscine à combustible usé dans le bâtiment réacteur.

Il y avait 548 assemblages de combustible dans le cœur, mais la piscine du combustible détient 1 331 assemblages de combustible, soit 2,5 fois le nombre d’assemblages de combustible qui auraient dû être dans le cœur du réacteur. À l’heure actuelle, ils sont au fond de la piscine à combustible usagé, qui est pleine de produits de fission.  

Je pense que ce combustible au fond de la piscine de combustible usé contient en césium 137 l’équivalent de plus de 10 000 bombes atomiques d’Hiroshima. Le bâtiment du réacteur nucléaire, qui a été détruit par l’explosion, est toujours exposé à l’environnement, même aujourd’hui, et il y a des répliques presque tous les jours, dans les environs de la centrale nucléaire de Fukushima.

  Si une autre réplique importante avait lieu, le bâtiment du réacteur subirait d’autres dommages, et si la piscine à combustible devait s’effondrer, il deviendrait impossible de refroidir le combustible usagé. Je crains que beaucoup plus de matières radioactives que relâchées jusqu’à présent ne seraient expulsées dans l’environnement.

  TEPCO est bien sûr conscient du danger et a continué à travailler pour enlever le combustible de la piscine à combustible usé et le transférer à l’endroit le plus sûr dès que possible, mais TEPCO estime que cela prendra plusieurs mois, probablement jusqu’à la fin de cette année, avant de pouvoir enfin commencer à retirer le combustible usagé. J’espère qu’il n’y aura pas de tremblement de terre avant cela.

  Même s’il n’y a pas de tremblement de terre et qu’ils peuvent commencer l’enlèvement, ce sera un travail difficile. Je ne suis pas sûr qu’ils puissent vraiment retirer les 1 331 assemblages de combustible irradié en toute sécurité. Je pense que de nombreux autres  travailleurs seront exposés à des radiations dans ce processus.

  Le Japon a choisi l’option d’utiliser l’énergie nucléaire, mais cette option impose un terrible fardeau à la nation, jette les personnes vivant autour de la centrale nucléaire dans un profond désespoir, et oblige de nombreux travailleurs à s’engager dans une lutte désespérée pour mettre fin à la catastrophe.

Mais, malheureusement, je ne peux pas revenir en arrière dans le temps. Je dois vivre dans un monde contaminé. J’espère pouvoir faire ce que je peux pour mettre un terme à la catastrophe dès que possible, et diminuer le nombre de personnes exposées aux radiations, en particulier les enfants, même en petits nombres.

  Toutefois, le Japon a eu recours à la production d’énergie nucléaire pendant longtemps. Les gens dans les sphères politiques et économiques persistent à dire que le Japon ne survivrait pas si la production d’énergie nucléaire prenait fin. Cependant, même les données du gouvernement japonais lui-même montrent clairement qu’il n’y aurait pas de problème d’alimentation électrique si le Japon venait à abolir l’ensemble de ses centrales nucléaires.

  J’espère abolir totalement toutes les centrales nucléaires au Japon dès que possible. Je pense que ceux dans les domaines politique et économique et ceux qui ont dirigé le Japon devraient faire un effort pour étudier la nature destructrice de l’énergie atomique, et guider la nation comme de bons dirigeants en faveur de l’abolition des centrales nucléaires.

  Dans le même temps, vous tous réunis ici aujourd’hui depuis le monde entier devez relever vos propres défis dans vos pays respectifs. Nous avons besoin de vos efforts afin qu’une plus grande tragédie encore ne se produise pas.

  Merci beaucoup !

L’espéranto rentre dans les écoles

L’enseignement expérimental de l’espéranto dans les écoles

(article paru dans ,Esperanto-Aktiv n° 93 – septembre 2018 ) Par courrier du 12 avril 2017 dernier, comme en ont fait écho nos diverses revues, la DGESCO (Direction Générale de l’Enseignement SCOlaire) nous faisait savoir « qu’un enseignement expérimental de l’espéranto à l’échelle locale était possible ». En outre il est écrit que « la diffusion d’une langue dans le système éducatif français ne peut être encouragée par le Ministère de l’Éducation nationale que sous réserve d’un vivier d’élèves intéressés et d’enseignants formés sur les plans universitaires et pédagogiques » !
À ce sujet, voir aussi notre l’information dans Esperanto Aktiv de novembre 2017 Par ailleurs, lors de notre rencontre avec ce ministère en septembre 2016, il nous fut notamment dit que « l’Éducation nationale répond essentiellement aux demandes des familles et des enseignants et c’est à vous de solliciter cette demande en mettant en place vous-mêmes les enseignements pilotes que vous souhaitez ». Autrement dit, à titre expérimental, il appartient à tout notre vivier d’enseignants professionnels d’obtenir le consentement de sa hiérarchie pour introduire l’enseignement de l’espéranto dans leur école et d’intéresser un maximum d’élèves, de familles et d’enseignants à l’enseignement de cette langue.

Premières expérimentations dans les établissements scolaires

C’est ainsi que, suite aux appels conjugués d’Espéranto-France et de notre commission, 13 enseignants actifs ou retraités ont réussi à introduire l’enseignement de l’espéranto dans leur établissement avec plus ou moins de facilités et de succès.
Pour ces pionniers, l’aventure en vue de permettre à l’espéranto la généralisation de son enseignement a commencé ! Bravo donc à Alexandre André (lycée à Chaumont), René Ballaguy (école à Foix), Dominique Baron (collège à Tours), Murielle Caré (collège à Guingamp), Emmanuel Desbrières (lycée à Salins-les-Bains), Claude Labetaa (lycée à Périgueux), Christine Laurent (école à Alès), Christian Mouré (collège à Lunel), Axel Rousseau (lycée à Orléans), Xavier Piers (collège à Orbey), Eric Streichenberger (collège à Gignac-la-Nerthe), Gilles Tabard (lycée à Brive) et Renée Triolle (lycée à La Ciotat).
En outre, l’espéranto est également enseigné par Jesper Jacobsen à des élèves de l’École Normale Supérieure (Paris) ainsi que par Elvezio Canonica à des élèves de l’université de Bordeaux Montaigne. Ainsi, incités par des expositions ou par des réunions d’information soutenues par la direction de l’établissement, 286 élèves ont suivi les enseignements prodigués suivant la nouvelle Metodo 11 (manuel d’enseignement édité en ce début d’année), Mazi (méthode d’apprentissage vidéo édité par la BBC), Plickers (pédagogie innovante), iKurso ou Lernu (cours gratuits sur internet) entre autres. A noter la particulière implication de Christine Laurent qui, avec les 3 autres enseignantes de son école, a étudié l’espéranto pendant le 1er trimestre 2017-2018 et il est maintenant enseigné aux 94 élèves de son école !

Des élèves et des parents enthousiastes

Quant aux commentaires recueillis – « élèves enthousiastes », « très motivés », « excellente ambiance », « parfois arrivent avant l’heure », « souhaitent l’enseignement de l’espéranto dans le programme officiel », « veulent continuer », « les parents sont agréablement surpris » – ils sont globalement très positifs, même si nous n’en doutions pas, preuve est à nouveau faite que cet enseignement, conjugué avec de rapides mises en contact avec des élèves d’autres pays, est porteur. Cependant, si ce bilan global de la première année d’expérimentation dépasse nos espérances initiales et est très encourageant, il est prudent de supposer qu’à terme (dans 4 ans) il pourrait s’avérer insuffisant aux yeux de la DGESCO du point de vue « quantitatif ». Il nous faut donc accroître le vivier d’élèves, donc celui des établissements et des enseignants si nous ne voulons pas que la porte entrouverte par l’Éducation nationale ne se referme… alors probablement pour longtemps. Aussi, nous appelons chaque lecteur/lectrice du présent article à participer de son mieux à la réussite de cette expérimentation, soit en tant qu’enseignant(e), soit comme militant(e) en encourageant tout enseignant(e) à se joindre à l’aventure et en l’aidant éventuellement, comme ce fut le cas pour Ch. Laurent, dans l’apprentissage de l’espéranto.

Faites connaître les cours !

Important rappel : bien vouloir enregistrer tout cours donné dans la page Kursejo : https://edukado.net/kursejo, la page dédiée de edukado.net
En effet, c’est au sein de notre mouvement le seul registre de tous les enseignements d’espéranto au monde. Plus il sera riche, plus nous serons crédibles et attractifs. Cela permettra en outre d’identifier les potentiels lieux à qui proposer des échanges internationaux.

Visite au musée de l'espéranto de Gray

Pour information : l’association nationale italienne d’espéranto vient d’entamer une démarche similaire à la nôtre auprès de leur ministère de l’Éducation nationale. Guy Camy, pour la commission Espéranto-au-bac

L’utilité d’un enseignement précoce de l’anglais mis en doute

Frua ekinstruado de la angla ne multe utilas

Contrairement à une croyance largement répandue il ne semble pas  que l’apprentissage précoce d’une langue étrangère en facilite vraiment l’acquisition. Se temas pri la akiro de dua lingvo en lernejo, tiam ne validas: Ju pli frue des pli bone. Pli gravas motiviĝo, regado de la unua lingvo kaj intenseco de la lingvoinstruado. Kiu malfrue komencas lerni la anglan, tiu rapide atingas la frulernantojn. En 2009 à Zurich, coexistaient deux programmes pour l’enseignement de l’anglais. L’un prévoyait une initiation dès l’âge de 8 ans. L’autre fixait le début de l’apprentissage à l’âge de 13 ans. « Surprizis min la rezulto. Mi estis pensanta ke bona frua instruado de fremda lingvo prezentas klarajn avantaĝojn », diras svisa lingvistino kiu nun esploras en la universitato de Salzburg pri la temo akiro de fremda lingvo kaj aĝo. Ŝia teamo de la universitato de Zuriĥo profitis unikan tempofenestron kiam en Svislando oni enkondukis novan modelon por la instruado de la angla. Tiel en la jaro 2009 en svisaj lernejoj sidis 13-jaruloj kiuj jam dum kvin jaroj en la bazlernejo esti ricevintaj instruadon de la angla kaj en la apuda klaso sidis 13-jaruloj kiuj tiam unuafoje ricevis instruadon de la angla. Lors dès six premiers mois d’évaluations le premier groupe devançait clairement le second, à l’oral comme à l’écrit. Mais cette avance s’est assez rapidement dissipée, si bien qu’au moment du bac elle avait totalement disparue. Et les chercheurs se sont alors intéressés aux causes d’un rattrapage aussi rapide. Dum la unua testado la frulernantoj  klare estis avanaj, kiam post ses monatoj estis ekzamenitaj buŝaj kaj skribaj konoj de la angla. Rilate al vortaro, aŭdkompreno kaj legokapablo plej multaj frulernantoj superis siajn kolegojn kiuj nur en la aĝo de 13 jaroj eklernis la lingvon. « Sed la diferencoj rapide malaperis », diras la esploristino. « La malfruaj lernantoj nelonge antaŭ la maturecekzameno, kun 18 jaroj, atingis la saman nivelon kiel la lernantoj kiuj havis instruadon de la angla jam en la bazlernejo ». La esploristoj sekve serĉis respondojn kial la frulernantoj ne povis teni sian avanan pozicion kaj kial la malfruaj lernantoj tiel rapide atingis ilin. Quelle étaient l’inffluence des enseignants, de la maîtrise de la première, langue, la taille des classes, la motivation…?  Un facteur dépassait en importance tous les autres, le nombre d’heures passées en contact avec la langue. L’âge du début de l’apprentissage était tout à fait secondaire. Oni analizis faktorojn kiel motiviĝo, lernstrategioj, regado de la unua lingvo, do lego- kaj skribokapabloj en la germana. Sed oni analizis ankaŭ la socian medion: Kiun influon havas instruantoj, grandeco de klaso, motiviĝo de la klasa komunumo, instruiloj kaj intenseco de la instruado? « Montriĝis ke aparte gravas la intenseco: Ju pli da kontakto kun la instruata lingvo dum semajno, des pli bonaj rezultoj estis atingitaj. La aĝo ĉe la komenco de lernado havas multe malpli da influo », diras la esploristino. Ainsi se trouve réfuté un mythe qui prévaut en Europe  et qui a mené à ce que l’on enseigne l’anglais à l’école de plus en plus tôt, un peu partout sur notre continent. Il n’existe aucune preuve scientifique d’un avantage à l’apprentissage précoce d’une seconde langue à l’école. Ŝi per tio refutas la miton kiu regas en Eŭropo kaj kiu kondukas al tio ke infanoj en laŭeble frua aĝo estas metitaj en klasojn kun instruado de la angla. « Ĉiuj ŝovas la komencon de la instruado de la angla en pli kaj pli malsuprajn lernejajn aĝojn », ŝi diras. Tiel ekzemple en Aŭstrio gelernantoj dum la 1970-aj jaroj ekhavis instruadon de la angla ekde la mezlernejo, dum la 1980-aj jaroj ekde la tria klaso de la bazlernejo kaj ekde la 1990-aj jaroj ekde la unua klaso de la bazlernejo. « Ne estas science pruveble ke akiro de dua lingvo en pli juna aĝo estas avantaĝa », diras la svisa lingvistino. Cette politique est propulsée par des visées politiques et économiques. En tout cas on ne peut pas comparer l’apprentissage précoce des langues à celui du vélo ou du violon. Une ou deux heures d’anglais par semaine ne sont pas suffisantes pour avoir un impact réel. Une bonne maîtrise de sa première langue (voire de sa seconde  pour les immigrés) constitue un facteur plus décisif. Ŝi konjektas ekonomiajn kaj klerigopolitikaĵn kaŭzojn por la tendenco al frua eklernado: « Ĉar oni konsideras moderna oferti fruan eklernadon de la angla, la lernejoj verŝajne esperis pri konkurenca avantaĝo ». Ĉiukaze laŭ ŝi ne validas la regulo de la eklernado de muzikinstrumento aŭ de biciklado ke gravas laŭeble frua eklernado kaj daŭra ekzercado. « Per unu aŭ du lernohoroj en semajno oni apenaŭ atingas ion », ŝi diras. Kaj unu kaŭzo kial la malfruaj lernantoj tiel bone progresis, estis ke ilia regado de la germana estis pli bona post la bazlernejo. Kaj laŭ ŝi por denaskuloj de la germana kaj por enmigrintoj estas avantaĝe bone regi la unuan lingvon, do tiun lingvon en kiu oni lernas legi kaj skribi, por havi solidan bazon por la dua lingvo. On ne peut surtout pas comparer l’apprentissage d’une langue à l’école à l’apprentissage en immersion. Il est certain que lorsque l’on immigre ou que l’on vit dans une famille bilingue, plus l’apprentissage se fait tôt, plus il est efficace. Mais ces conditions idéales ne sont aucunement reproductibles à l’école. « La akiro de lingvo en natura socia medio ne estas komparebla kun la medio en la lernejo », ŝi diras. Se infano venas al nova lando aŭ se infano estas edukata dulingve de la gepatroj, tiam vere validas: Ju pli frue, des pli bone. « Ĉe la akiro de lingvo en la celata kulturo temas kvazaŭ pri survivado. Ne eblas imiti tiujn idealajn lerncirkonstancojn en la lernejo. » L’article d’origine ainsi que son enregistrement sonore peuvent être consultés en cliquant sur le lien suivant.   Frua ekinstruado de la angla lingvo ne multe utilas

Mesaĝo al Rusa amiko

Mesaĝo al Rusa Amiko koncerne Svedan Junulinon

La mesaĝo koncernas la monde faman Greta Thunberg, kiuj inspiris mondvastan strikon de gimnazianoj por la klimato kaj la kreadon de la organizo Junularo por la Klimato (angle: Youth for Climate).

La amiko estas Rusiano, Siberiano nomiĝanta Stanislav Belov kiu verkas blogon ĉe http://stanobelov.blogspot.com/ .  Necesas precizigi en kiu senco mi nomas lin « amiko », kvankam ni neniam renkontiĝis vide al vide, kaj neniam premis unu al la alia la manon. Tamen unue kaj plej banale ni estas amikoj per Fejbuko, kvankam tiu nova uzo de « amiko », iom diluas la forton de la originala senco de tiu bela vorto. Plej signife mi konsideras lin kiel amikon, ĉar li apartenas al tiu specio inter Esperantistoj kiu senhezite celas vivigi Esperanton, ne nur aŭskultante aŭ aŭdigante, verkante aŭ legante sed kreante verajn diskutojn pri plej diversaj temoj kiuj povas interesi edukitajn homojn en ĉiu parto de la mondo. Esperanto ne devas esti la supozeble « facila lingvo » pri kiu oni tro ofte fanfaronas, sed ilo por internacia kulturo kaj diskutado. Lingvo ne estas plensence lingvo se ĝiaj uzantoj ne daŭre klopodas interŝanĝi kompleksajn ideojn kaj subtilajn sentojn per la plej precizaj kaj taŭgaj vortoj.

Kun amiko oni povas malkonsenti sen ofendi, kaj ĝuste koncerne la Stanislavan artikolon pri Greta Thunberg mi volas registri mian malkonsenton. La analizo de Stanislavo troveblas tie: http://stanobelov.blogspot.com/2019/08/klimata-sangigo-greta-thunberg-kaj.html. Skizante ĝin mi dirus ke li prezentas ŝin kiel senpaciencan junulinon, postulantan tujan solvon al la problemo de la klimata krizo, kaj iele akompanata de okcidentaj politikistoj kiuj haste kaj mallerte ellaboras maltaŭgajn solvojn. La vera tuja kaj praktika progreso estus, laŭ Stano, pli alta importo fare de la industriaj landoj de rusa gaso, ĉar ĝi ellasas signife malpli da forcejaj gasoj ol faras nafto kaj skistaj gasoj.

Eble estus prudente por eviti miskomprenon, deklari tuj ke mi preferas Siberianan gason al Usona skista gaso kaj preferus ke EU-landoj iom plibonigu niajn rilatojn kun Rusio; multon oni povus riproĉi al Rusio kaj al ties prezidanto. Sed siatempe li ne fortranĉis la kapojn de la muzikistinojn de la muzikgrupo Pussy Riot. Simile agantaj virinoj en Saŭdo-Arabio ne havus tian ŝancon. Ni memoru la vivfinon de Jamal Kashoggi, ĵurnalisto, kies murdon kaj dispecigon la saŭda princo ordonis. Kial klarigi ke ni povas negoci kun tiaj barbaroj kaj daŭre rifuzas serĉi vojon al pli paca kunlaboro kun la Rusiaj regantoj? Tie la termino « hipokriteco » uzita pli-vaste (miaopinie tro vaste) de Stanislav estas tute aplikebla.

Ni revenu al demandoj pri Greta, monda varmiĝo kaj fosilaj energioj. Ĉu vere tiu junulino postulas tujan solvon, kiel skribis Stanislav? Mi relegis kaj eĉ tradukis ŝian paroladon okaze de TED forumo je la fino de la pasinta jaro. La traduko troveblas ĉi tie:

https://esperantolyon.org/nia-planedo/parolado-de-greta-thunberg/

Se mi bone komprenas ŝin, ŝi ne diskutas pri tuja solvo sed por finfina komenco de la transiro al pli daŭropova monda socio. Ŝi ne postulas tujan solvon sed tujajn agojn. La demando esence ne plu estas scienca sed morala. Sciencajn donitaĵojn ni jam sufiĉe havas, kiuj pruvas ke katastrofoj alproksimiĝas. Scienco montras kiel la aferoj staras, sed kion fari, kiom klopodi estas politika kaj morala afero. Ĉu gvidos nin spirita aŭ morala senco, ĉu instinkta timo pri la pereo de la homa specio? Aŭ eble por la pli juna generacio instigas al agado la simpla timo vivi en mondo damaĝita kiu ne povos dece nutri, vestigi, vivigi en paco, siajn loĝantojn? Ĉiu-kaze la paroloj de Greta ne konsistigas akademian, teknikan aŭ sciencan diskurson sed krion de kolero de generacio kiu vidas ke siaj vivo-ŝancoj velkas, kaj por tiuj pli maljunaj, kiuj pretas aŭdi, instigon al morala vekiĝo.

La vojo al stabiligo de la klimato estos longa kaj malkomforta. Ĝi ne implikas unu solvon sed modifon de multaj parametrojn en kompleksa sistemo. Anstataŭi karbon per tergaso povus kontribui, etan parton al la solvo de la ekvacio, sed tamen nepras ŝanĝi la agrokulturon, la transportan sistemon, transformi nian produktadon kaj konsumadon. Mi pritraktos ĉion tion en venontaj artikoloj.

Cours et adhésions

Pour soutenir la diffusion de la langue espéranto dans notre région mais aussi au niveau national il suffit de payer une seule cotisation proposée par Espéranto France. Dans la version papier, il faut sélectionner la cotisation commune avec Espéranto Lyon (à droite). A noter que celle-ci est en partie déductible des impôts :

https://esperanto-france.org/adherer

SAISON 2020 / 2021

En raison de la situation sanitaire actuelle, mondiale, nous n’avons pas de certitudes concernant les locaux utilisables pour les cours de langue espéranto durant les prochains mois.

Toutefois il est possible de commencer un apprentissage avec Espéranto France:

https://ikurso.esperanto-france.org/index.php

COURS PAR CORRESPONDANCE

Kulturaj renkontiĝoj

Cette image a un attribut alt vide ; le nom du fichier est elekto-1.png

PRO LA SANITARIA KRIZO NI ORGANIZAS RETAJN RENKONTIĜOJN

ĈIUN LUNDON DE LA 18:30 ĜIS LA 19:30 PER JITSI

SKRIBU AL ESPERANTOLIONO@GMAIL POR RICEVI LA RETLIGON

Cette image a un attribut alt vide ; le nom du fichier est affiche-a4-congres-2021.jpg

Mardon la 15a de decembro 2020

Por ricevi la ZOOM-inviton, skribu al esperantoliono@gmail.com

Cette image a un attribut alt vide ; le nom du fichier est afiscc82o-15adec20.jpg

Sabaton la 5a de decembro 2020

Cette image a un attribut alt vide ; le nom du fichier est afiscc82o.jpg







Mardon la 1a de decembro 2020



Cette image a un attribut alt vide ; le nom du fichier est 1a_dec20_kr.png



Mi retrovis la kastelon kiu staris en mia nuna loĝloko

Mi loĝas en Villeurbanne. Bela placo estas proksima de mia loĝejo. Tie estas komuna legomĝardeno, infanludejo, kaj belaj bedoj.

Tiu placo nomiĝas « La Ferrandière ». Mia reta serĉilo (kiu ne estas Google) indikas ke « La Ferrandière » estis la nomo de kastelo kiu staris ĉi tie.

Ferandiere-kastelo
Château de la Ferrandière, Wikipedia

Tiu renesanca kastelo staris en granda parko, kun eta arbaro. La rivereto « Le Rize » trafluis trapasis ankaŭ la herbejon de la kastela ĉirkaŭaĵo.

Ferandiere-kastelo-irejo
Chateau de la Ferrandière, Wikipedia

Bedaŭrinde, ni ne povas vidi kastelon ĉi tie (nek kastelon, nek arbaron kompreneble). Tamen la enciklopedio « Wikipedia » ne mencias detruon. La urbaj arkivoj konfirmas tiun informon kun kelkaj detaloj. Do, mi povis pensi ke tiu kastelo ekzistas daŭre.

Kompreneble, plena de scivolo, mi eldomiĝis por serĉi… Kaj mi trovis ! Tiu kastelo staris pli oriente de tiu placo, vere proksime de mia loĝejo. Restas verŝajne tri partoj.

La unua parto, kiun mi retrovis, estas la domo sur la suba foto. Hodiaŭ estas trinkejo, do vivanta loko. Ĉu vi povas vidi la nomon de tiu trinkejo?

Ferandiere-kastelo-trinkejo
Persona foto de la trinkejo « La Ferrandière », CC BY 4.0

La dua parto, kiun mi malkovris, estas unu el la kastelaj flankoj.

Ferandiere-kastelo-flanko
Persona foto, « La Ferrandière », CC BY 4.0

Mi eĉ trovis la enirejon de la kastela kapelo, norde de tiu kvartalo.

Ferandiere-kastelo-nova-kapelo
Persona foto, « La Ferrandière », CC BY 4.0

Jen foto de la kapelo kiu staris antaŭe:

Ferandiere-kastelo-kapelo
Preĝejo « Senmakula Koro de Maria », urbaj arkivoj « Rize-Villeurbanne »

Mi ege ĝojis trovi tiun parton de la Villeurbanne-a kaj Lyon-a historio. La novaj konstruaĵoj ne detruis la kompletan kastelon.

Oni povas ankaŭ konstati ke la arkivoj de mia urbo estas sufiĉe kompletaj (kaj rete atingeblaj) por retrovi tiun historiaĵon.